Kotlina biebrzańska; to podłużne obniżenie - wgłębienie terenu na długości około 130 km i szerokości od 2 do 35 km, ukształtowane przez lodowce. Środkiem tej bezludnej niziny płynie naturalna rzeka i jej dopływy. Powierzchnia doliny wynosi około 200 tys. ha, w tym 126 tys. ha /wraz z otuliną/, znajduje się pod ochroną przyrodniczą w ramach Biebrzańskiego Parku Narodowego - dalej BPN.

Obszar cechuje się dużą różnorodnością specyficznych warunków glebowych z dominacją torfowisk, które stanowią 82% ogólnej powierzchni kotliny. Dolinę cechuje specyficzna, obfita sieć hydrologiczna, która zapewnia stałą wilgotność, a każdej wiosny teren jest w dużej części zalewany. Inna ważna cecha, wynikająca z poprzedniej, to niedostępność dla człowieka. Skrótowo podane cechy to w sumie wielki, nieprzekształcony przez człowieka obszar przyrodniczy, niespotykany w innych częściach Europy Środkowej i Zachodniej. Natura wytworzyła w dolinie unikalnie bogaty świat roślin i zwierząt oraz urzekające pięknem krajobrazy.

W bagiennym lesie.	Biebrza wśród łąk gospodarczych.	Kaczeńce na zalewach.	Wydma mineralna.
Bobrowe budowle.	Ptasi raj.	Łosie zimą.	Klępa i cielę.
Pejzaże z nad Biebrzy.	Ptasi przystanek.	Gęsi białoczelne.	Ptasie chmury.

Rośliny. Zmienność warunków glebowych i duża wilgotność to bezpośrednie, korzystne przyczyny rozwoju roślin naczyniowych, których dotychczas botanicy zidentyfikowali w liczbie 1017 gatunków. Dolina jest dla wielu gatunków roślin, południowym i zachodnim zasięgiem występowania Oznacza to, iż niektóre rośliny dalej na południe i zachód już nie występują lub rosną tam w znikomych skupieniach. Właściwości wielu gatunków, a także ich środowisk w kotlinie są często typowe do roślinności tajgi i tundry. Bardzo rzadkie lub niespotykane gdzie indziej rośliny, w dolinie występują w dużych skupieniach. Naprzyklad; populacja storczyków /orchidee klimatu umiarkowanego/,  nad Biebrzą zaliczana jest do największych w Europie, czy prezentowany gnidosz  królewski, który w dolinie ma jedyne stanowiska w Polsce.

Zwierzęta. Bogaty świat roślin skutkuje intensywnym rozmnażaniem się zwierząt roślinożernych, a w ślad za tym, rozwojem mięsożerców - drapieżników. Liczna obejmująca 48 gatunków jest populacja ssaków, wśród których wyróżniają się najwyższe dzikie zwierzęta Europy - łosie. Dolina Biebrzy jest niekwestionowanym matecznikiem łosi w Polsce. Populację tych przeżuwaczy szacuje się w dolinie na 650 sztuk. Istnieje 100 - procentowa pewność, iż w towarzystwie przewodnika Turyści ujrzą łosie w środowisku naturalnym i poznają ich ciekawy tryb życia. Mniej widoczne lecz liczne są bobry, wydry, norki, jenoty, borsuki, wilki, jelenie, sarny oraz małe ssaki jak nietoperze, norniki północne, smużki. Zadomowiły się na stałe również rysie. W ramach zwiększenia różnorodności gatunkowej i doświadczeń przyrodniczych Park Biebrzański wprowadził w środowisko naturalne stado koników polskich, które można obserwować przy szlakach turystycznych. Liczne są populacje owadów,  36 gatunków ryb. Często spotykane są płazy i gady.
"Ptasi raj". Biebrzański ptaszyniec zasiedla około 190 gatunków ptaków lęgowych. Ponadto przebywa tu okresowo do 100 gatunków ptaków migrujących, które mają tu ważny, rozległy teren niezakłóconego odpoczynku i obfitego żerowiska przed kolejnymi odcinkami lotów na południe lub północ. Widoczne jest to szczególnie w okresie wiosennych rozlewisk. Doceniając te wartości dolina Biebrzy została uznana przez Bird Life International /międzynarodowa organizacja ornitologiczna/ jako ostoja ptaków o randze światowej. Nad Biebrzą nadal można obserwować duże skupienia takich ptasich rzadkości jak: wodniczki, bataliony, bekasy, cietrzewie, podróżniczki, dziwonie, orzechówki, po kilka gatunków mew i rybitw, kuliki wielkie, małe i wielkie drapieżniki jak orliki, bieliki, 3 gatunki błotniaków, 2 gatunki kani, pszczołojady i inne pospolite jak myszołowy, jastrzębie, krogulce i kobuzy. Na biebrzańskich mokradłach gniazduje około 1/4 światowej populacji wodniczki. Jest to ptak o ciekawym trybie życia, a jego dalsze występowanie jest zagrożone z powodu zanikania naturalnych siedlisk. Park Biebrzański wspólnie ze Światowym Funduszem Ochrony Dzikiej Przyrody od kilku lat prowadzi czynną ochronę tego gatunku. Program ochrony wodniczki daje wymierne rezultaty ponieważ ilość ptaszków wykazuje tendencję wzrostową, przynosząc tym samym satysfakcję ekologom. Turyści natomiast mają niezwykłą atrakcję przyrodniczą, ciesząc oczy pięknym wyglądem i uszy wdzięcznymi, fletowymi trelami wodniczki. Bardzo interesujące zwyczaje  i zadziwiający wygląd samców mają bataliony, symbol BPN.  Kilkadziesiąt tysięcy batalionów  przebywa wiosną na rozległych  ptasich żerowsikach i  tu odbywa "teatralne" toki, po których  wędrują na północne gniazdowiska.

Ochrona przyrody. Zachowanie bogactwa naturalnego w dolinie zostało efektywnie wdrożone wraz z utworzeniem w 1993r. Biebrzańskiego Parku Narodowego, na najbardziej cennym przyrodniczo obszarze 59233ha. Wokół tej powierzchni Parku, wyznaczono dodatkowo strefę ochronną, /otulinę/, o obszarze 66 824ha. Tym samym ochronie przyrodniczej w dolinie Biebrzy podlega 126 057 ha powierzchni. Przytoczona wielkość powoduje, iż Park Biebrzański jest obszarowo jednym z największych  w Europie. Zakres długofalowej ochrony czynnej wykonywanej przez załogę Parku dotyczy przede wszystkim zachowania właściwości pierwotnego środowiska z unikalną fauną i florą. W dolinie realizuje sie również ochronę bierną, np. w ekosystemie "Czerwone Bagno" przyroda rządzi się własnymi prawami - bez ingerencji człowieka. Dolina Biebrzy została również włączona do Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000, chroniącej najcenniejsze ekosystemy w Unii Europejskiej. W ramach tej formy ochrony wdrożone sa programy zmierzające do zachowania i odbudowy populacji rzadkości botanicznych i zwierząt, miedzy innymi wilków, wydr, orlików grubodziobych, wodniczek, dubeltów i  cietrzewi. Aktywność ochroniarska prowadzona przez Park Biebrzański wespół z innymi instytucjami ekologicznymi z kraju i państw zachodnich, /np. środki Unii Europejskiej/, pozwalają optymistycznie zakładać, iż mimo wielu zagrożeń głównie cywilizacyjnych, bogactwo przyrodnicze doliny Biebrzy zostanie utrzymane i przekazane kolejnym pokoleniom.

Inne ekosystemy.

---

PUSZCZA AUGUSTOWSKA jest jednym z największych- /około 107 tys. ha/, zwartych kompleksów leśnych w Polsce. Wśród dobrze zachowanych drzewostanów występują licznie jeziora, a doliny naturalnych rzek Czarnej Hańczy, Rospudy, Blizny, Wiatrołuży i innych są obszarami wegetacyjnymi rzadkich gatunków roślin i zwierząt.
W naturalne środowisko puszczy został doskonale wkomponowany Kanał Augustowski - zabytek XIX - wiecznej sztuki budownictwa wodnego z 14 śluzami, które są utrzymane w kształcie pierwowzorów i pełnej technicznej sprawności.

---

WIGIERSKI PARK NARODOWY o powierzchni 15085 ha, chroni bogactwo przyrodnicze środowiska wodno - lądowego wokół kilkudziesięciu jezior z największym z nich Wigry. Akweny wodne zajmują 1/5 obszaru Parku . Atrakcje przyrodnicze są udostępniane w różnorodnej formie. Liczna jest sieć szlaków pieszych, rowerowych, kajakowych i z wykorzystaniem pojazdów.
Zwiedzanie ułatwiają dobrze zorganizowane urządzenia turystyczne jak; wieże widokowe, pomosty obserwacyjne, wystawy stałe i czasowe, sieć ścieżek edukacyjnych z dokładnym opisem przyrody.
Kompletną charakterystykę wigierskiej przyrody znakomicie obrazują; nowootwarte Muzeum Jeziora Wigry, wystawy stałe i czasowe znajdujące się w siedzibie zarządu Parku w Krzywym.
Na terenie znajduje sie wiele miejscowości z licznymi atrakcjami historycznymi, tradycyjną twórczością ludową i współczesną. Oprócz tych hasłowo wymienionych atrakcji, niewątpliwym walorem są piękne krajobrazy.

---

PARK SUWALSKI został utworzony w 1979r., jako pierwszy park krajobrazowy w Polsce, w celu ochrony niespotykanej gdzie indziej mozaikowej rzeźby terenu. W krajobrazie występują urozmaicone formy polodowcowe; wzgórza, doliny, wąwozy, ponad 20 jezior, rzeki, potoki i zbiorowiska głazów narzutowych.
Jezioro Hańcza jest najgłębszym /108,5m/ w Polsce, a inne Jaczno, malowniczo położone,  wśród lesistych wzgórz,  z malachitową tonią, jest uważane przez fachowców za najpiękniejsze.
Wyjątkowe krajobrazy z licznymi morenami, ozami, drumlinami i kemami przyciągają tu  nie tylko profesjonalistów - geologów lecz także wszystkich wrażliwych na piękno natury. Dostrzegli to sławni reżyserzy, którym sceneria Suwalszczyzny posłużyła, m. in. do sfilmowania kilku akcji "Pana Tadeusza", "Dlaczego nie!" i innych uznanych filmów.
Teren Parku jest bogaty florystycznie, m.in. w gatunki północne. Godne zwiedzenia są zabytki kultury ludowej, w tym po wymarłym plemieniu Jaćwingów i pokazujących ścisłe związki z pobliską Litwą. W nieodległym sąsiedztwie są zlokalizowane słynne wiadukty w Stańczykach, "trójstyk" granic i dziewicza Puszcza Romincka.

---

MAZURY i WARMIA to kraina mocno zalesiona i łagodnie pofałdowana. Znajduje się tu ponad 3 tys. dużych i małych jezior, "oczek leśnych", rzek i kanałów, które tworzą razem scalony system komunikacji wodnej oraz wyjątkowe piękno krajobrazów.
Szczególnie interesujący przyrodniczo jest rozległy teren Mazurskiego Parku Krajobrazowego z licznymi rezerwatami, położony w największej w Polsce, Puszczy Piskiej. Swoistym darem przyrody jest tu naturalna rzeka Krutyń, spinająca swym nurtem kilkadziesiąt jezior, mocno meandrująca wśród różnych typów lasów, łąk i otwartych pól. Spływ kajakowy Krutynią uważany jest przez wielu znawców tej formy relaksu, za najpiękniejszy w Polsce. Porównywalnie piękne krajobrazy i bujną przyrodę, można spotkać jeszcze tylko na spływach Rospudą, Czarną Hańczą i Biebrzą. Dolina Krutyni to zbiorowiska rzadkich gatunków roślin i zwierząt, a także dziwów natury, jak np. pływające wyspy.
Wśród różnorodności tworów natury, turyści mają okazję do skorzystania z aktywnego relaksu.



Foto wykonali; P. Świątkiewicz, J. Szok